Carl Thayer, Giáo sư danh dự của Đại học New South Wales tại Viện Quốc Phòng Australia vừa có bài viết trên Tạp chí Wall Street Journal kêu gọi các quốc gia ASEAN cần đoàn kết trong việc giải quyết các tranh chấp trên Biển Đông.


Theo đó, Hội nghị thượng đỉnh Đông Á ở Bali, Indonesia tuần trước đã chứng kiến thảo luận sôi nổi về Biển Đông. Tổng thống Mỹ Barack Obama đề xuất thảo luận vấn đề nhưng Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo lại lập luận, hội nghị không phải là nơi thích hợp. Đó là vấn đề cần được giải quyết song phương giữa các nước liên quan.

Cuối cùng, Tổng thống Indonesia Susilo Bambang, người đang là Chủ tịch Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) quyết định, 16 trong số 18 lãnh đạo quốc gia trước đó đã nêu vấn đề an ninh biển trong các bài phát biểu của họ đồng nghĩa với việc đã đạt được sự đồng thuận để thảo luận về vấn đề.

Trong khi đó là một tín hiệu đầy hy vọng thì vẫn còn những nghi ngại liệu ASEAN có đủ gắn kết để đàm phán về một giải pháp song phương toàn khối thỏa đáng cho vấn đề tranh chấp với Trung Quốc.
Giáo sư Carl Thayer


Tác giả cho rằng, Trung Quốc và các nước ASEAN hiện đang bắt đầu đàm phán về một bộ Quy tắc ứng xử (COC) để giảm bớt những căng thẳng. Thế nhưng, ASEAN đã không đạt được sự đồng thuận chung về chính sách trong vấn đề này khi cho rằng các vấn đề an ninh biển chỉ liên quan đến 6 bên tuyên bố chủ quyền là Trung Quốc, Đài Loan cùng 4 nước ASEAN gồm: Việt Nam, Philippines, Malaysia và Brunei chứ không phải 6 thành viên ASEAN khác không có tuyên bố chủ quyền.

"Đây là một chiến lược hết sức sai lầm. An ninh biển ở Đông Nam Á ảnh hưởng tới cả các bên tuyên bố chủ quyền và không có tuyên bố chủ quyền vì luật pháp quốc tế áp dụng ngang bằng nhau ở tất cả mọi nơi. Nếu chỉ đạt được một Quy tắc ứng xử trên Biển Đông sẽ khiến Trung Quốc được tự do thực hiện hành động quả quyết trên các vùng biển Đông Nam Á khác trải dài từ Tây Ấn Độ Dương tới Vịnh Thái Lan" - Giáo sư Carl Thayer lưu ý.

Bài báo cũng nêu lên những bình luận tích cực về ngoại giao của Việt Nam và Phillipines. Tác giả cho rằng, Biển Đông không phải là vấn đề đối đầu với Trung Quốc mà trên hết là hòa bình và thịnh vượng ảnh hưởng đến toàn bộ châu Á.

Tại Bali, Tổng thống Obama nhắc lại các quan điểm của Mỹ mà Ngoại trưởng Clinton đã phát biểu năm ngoái: Mỹ không đứng về bên nào nhưng ủng hộ tiến trình ngoại giao hòa bình, hợp tác trên cơ sở luật pháp quốc tế và đặc biệt là Công ước của Liên Hợp Quốc về Luật biển. Ông Obama cũng nhắc lại các lợi ích của Mỹ trong đó có tự do hàng hải và tự do thương mại quốc tế không bị cản trở.

Vị Giáo sư Viện Quốc phòng Australia kết luận: "Giải quyết tranh chấp trên Biển Đông là vấn đề mang tính toàn cầu và có thể khiến rất nhiều nước châu Á tham gia. Đây có thể là cơ hội để ASEAN gây sức ép lên Trung Quốc giải quyết vấn đề. Một giải pháp tập thể là có thể, nếu ASEAN chịu đương đầu với thách thức".


Minh Phạm
(Theo Wall Street Journal)
biendong