(Toquoc) – Bình Nhưỡng tuyên bố ý định phóng vệ tinh, dấy lên sự phản ứng quốc tế mạnh. Giờ G sắp điểm. Kịch bản nào sẽ diễn ra?
CHDCND Triều Tiên tuyên bố sẽ phóng tên lửa đưa vệ tinh viễn thông lên quỹ đạo vào khoảng từ ngày 4-8/4 tới. Hàn Quốc, Mỹ và Nhật Bản lập tức phản ứng gay gắt, cho rằng đấy là cái cớ để Bình Nhưỡng thử tên lửa Taepodong-2, là loại tên lửa đạn đạo tầm xa có khả năng đưa đầu đạn hạt nhân tới nước Mỹ. Đây sẽ là vụ thử tên lửa tầm xa thứ ba của Bình Nhưỡng kể từ năm 1998.
Bình Nhưỡng thử tên lửa thực chăng? Được và mất gì?
Nếu diễn ra vụ thử này, CHDCND Triều Tiên có thể chấp nhận cái giá phải trả, với những thiệt hại trước mắt để đổi lại lợi ích lâu dài: Tạo ra vũ khí răn đe và một con bài mặc cả với Mỹ.

Tên lửa Taepodong-2 có tầm xa khoảng 6.700 km
Ông Kim Yong-Hyun, Giáo sư chuyên nghiên cứu về CHDCND Triều Tiên thuộc Đại học Dongguk ở Thủ đô Seoul (Hàn Quốc) cho rằng: “Phóng vệ tinh là một chiến thuật hiệu quả tương tự với chiến thuật mà Bình Nhưỡng đã sử dụng năm 1998”. Lúc đó, Taepodong-1 được phóng lên, nhưng không đưa được vệ tinh vào quỹ đạo, đã bay qua Nhật Bản và rơi xuống Thái Bình Dương, cách địa điểm phóng hơn 1.600 km. Vụ phóng tên lửa khi đó đã gióng lên hồi chuông báo động ở Nhật Bản và sự chỉ trích của quốc tế, nhưng rồi 7 tháng sau đó Mỹ nối lại các cuộc đàm phán về tên lửa với CHDCND Triều Tiên.
Tháng 7/2006, CHDCND Triều Tiên lần đầu tiên phóng thử tên lửa Taepodong-2, nhưng không thành công.
Ba tháng sau, nước này đã tiến hành thử vũ khí hạt nhân dưới lòng đất. Liên hiệp quốc đã thông qua các biện pháp trừng phạt CHDCND Triều Tiên. Tuy nhiên, tháng 2/2007, Mỹ và năm nước đàm phán đã đạt được một thỏa hiệp mang tính bước ngoặt với CHDCND Triều Tiên đề xuất viện trợ và những lợi ích chính trị, kinh tế ngoại giao để đổi lại việc giải trừ hạt nhân. Mặt khác, vũ khí hạt nhân mà không thể lắp vào tên lửa và tên lửa chưa có tầm xa vươn tới đối thủ chính là Mỹ, thì vẫn chưa phải là vũ khí có sức răn đe chiến lược.
Các cuộc đàm phán hiện đang bị trì hoãn nhưng chính quyền mới ở Mỹ và các nước vẫn đang cố gắng khởi động lại. Ông Kim Yong-Hyun thốt ra rằng: “CHDCND Triều Tiên dùng việc phóng vệ tinh như một bước đi hiệu quả để giải quyết các vấn đề kinh tế và chính trị và được các nhà phân tích chính trị thế giới và khu vực cho là sẽ tối đa hóa ảnh hưởng của CHDCND Triều Tiên tới các cuộc đàm phán với Mỹ. Bình thường hóa quan hệ với Washington và sự đảm bảo an ninh là yếu tố quan trọng đối với CHDCND Triều Tiên”.
Tại Bắc Triều Tiên, việc phóng vệ tinh sẽ đánh dấu sự khởi đầu cho “nhiệm kỳ thứ ba của nhà lãnh đạo kính yêu Kim Cheng Il và sẽ giúp tăng cường tình đoàn kết trong nhân dân” giữa lúc kinh tế sa sút và nạn đói bùng phát.
Paik Hak-Soon, thuộc Viện Sejong ở Seoul (Hàn Quốc) cũng cho rằng việc phóng tên lửa “sẽ dành cho CHDCND Triều Tiên quân bài quan trọng trong các cuộc đàm phán với Mỹ trong tương lai”. Ông cho rằng, trên thực tế việc áp đặt những biện pháp trừng phạt của Liên hiệp quốc sẽ khó đạt được vì các biện pháp chống lại CHDCND Triều Tiên được thông qua với lý do liên quan đến tên lửa, chứ không phải vệ tinh.
Ông Yang Moo-Jin, thuộc Viện Nghiên cứu CHDCND Triều Tiên – Đại học Seoul (Hàn Quốc) còn cho rằng: “Nỗi đau sẽ ngắn ngủi, nhưng vụ thử tên lửa sẽ là tiền đề lâu dài khi CHDCND Triều Tiên đàm phán với Mỹ về chương trình vũ khí hạt nhân sau đó”.
Điều đó có nghĩa là Bình Nhưỡng sẽ “được nhiều, mất ít nếu thử tên lửa”.
Chiến thuật “bên miệng hố chiến tranh”?
Những thông tin xung quanh tuyên bố của Bắc Triều Tiên đang chờ thời gian kiểm chứng, nhưng không ít chuyên gia cho rằng chưa biết chừng đây chỉ là chiến thuật ngoại giao “bên miệng hố chiến tranh” của Bình Nhưỡng.
Thực chất, cũng rất khó xác định bản chất thực sự trong kế hoạch phóng thử vệ tinh của Triều Tiên. Có luồng ý kiến cho rằng, hiện nay Bình Nhưỡng vẫn chưa thể sản xuất được vệ tinh viễn thông nên kế hoạch phóng thử vệ tinh của Triều Tiên là rất đáng ngờ. Nhưng nếu xét theo hướng Triều Tiên bắn thử tên lửa đạn đạo tầm xa thì khả năng không nhiều. Sẽ chẳng có lý do gì để Bình Nhưỡng mạo hiểm bắn đi một quả tên lửa tầm xa trong bối cảnh đang chịu rất nhiều áp lực từ phía Mỹ và Nhật Bản, quan hệ với Hàn Quốc rơi xuống mức thấp nhất trong nhiều năm trở lại đây và có nguy cơ phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt mới của Liên hợp quốc và các nước khác.

Màn trình diễn của một đơn vị tên lửa CHDCND Triều Tiên
Nhiều người cho rằng, lý do duy nhất giải thích cho những động thái cứng rắn gần đây của Bình Nhưỡng chỉ có thể là nước này đang dùng chiến thuật ngoại giao để “nắn gân” đối tác. Bình Nhưỡng đang cố tình đẩy vấn đề lên cao để buộc các nước khác phải “suy nghĩ lại” trước một đối tác đã sẵn sàng quyết đấu.
Điều này đã được tân Đặc phái viên Mỹ về vấn đề Triều Tiên, ông Stephen Bosworth đề cập trong chuyến thăm 9 ngày tới châu Á đầu tháng Ba. Được đánh giá là người khá cẩn trọng và từng có các cuộc tiếp xúc với Triều Tiên trước khi đảm nhận cương vị hiện nay, ông Bosworth đã có lần cảnh báo Seoul chớ nên “phản ứng quá mức”, để bị cuốn hút vào chiến thuật “miệng hố chiến tranh” và nhữn thủ thuật ngoại giao của Bình Nhưỡng. Theo ông, tất cả những động thái cứng rắn gần đây của Triều Tiên như chuẩn bị phóng thử tên lửa tầm xa, thay quân đổi tướng, đặt quân đội trong tình trạng sẵn sàng chiến đấu, cắt đứt tuyến liên lạc quân sự cuối cùng với Hàn Quốc và tuyên bố giáng trả thích đáng bất cứ hành động nào đánh chặn vệ tinh... chỉ là “những tiểu xảo” về mặt ngoại giao.
Giữa lúc khủng hoảng kinh tế tài chính hoành hành thế giới, một tân chính phủ Mỹ có thiên hướng theo đường lối ôn hòa hơn, một chính phủ Nhật Bản đang đau đầu với vấn đề nội các cùng khủng hoảng kinh tế và một Hàn Quốc hoang mang trước diễn biến xấu đi nhanh chóng trong quan hệ liên Triều, Bình Nhưỡng những mong tình hình sẽ diễn biến theo kiểu “Đất không chịu trời thì trời phải chịu đất”. Tuy nhiên, trong các quan hệ ngoại giao quốc tế đa phương và phức tạp hiện nay, sẽ không bao giờ xảy ra tình huống một bên “toàn thắng” hoặc “toàn thua”. Hy vọng, những căng thẳng rồi cũng sẽ được giải tỏa khi cả các bên đều nhận thấy đã đến lúc cần nhấn nút dừng lại. Tuy nhiên, chưa biết phải mất bao lâu thì các bên mới tiến tới được một giải pháp toàn vẹn, phù hợp với nguyện vọng chung của các bên và xu thế hòa bình thế giới.
Mỹ bắn chặn hay không bắn chặn tên lửa Bắc Triều Tiên?
Nhưng nếu Bình Nhưỡng thử tên lửa đạn đạo thật thì điều gì sẽ xảy ra? Mỹ sẽ bắn chặn hay lại gia tăng cấm vận?
Giới chức quốc phòng Mỹ và Hàn Quốc những ngày qua liên tục tuyên bố họ sẽ sẵn sàng bắn chặn tên lửa của Bắc Triều Tiên ngay khi nó được phát đi.
Ngày 22/3, một quan chức Bộ Quốc phòng Hàn Quốc cho biết, 2 tàu khu trục lớp Aegis của Mỹ vẫn hoạt động tại vùng biển gần Bắc Triều Tiên, dù cuộc tập trận chung với Hàn Quốc đã kết thúc, để sẵn sàng “nghênh tiếp” và tiêu diệt tên lửa Triều Tiên.
Tướng Walter L. Sharp, Tư lệnh quân đội Mỹ tại Hàn Quốc, phát biểu trước Ủy ban Quân chủng của Thượng viện. "Chúng tôi đang theo dõi chặt chẽ để xem họ sẽ làm gì khác giữa ngày 4 và 8/4 tới và chúng tôi sẵn sàng đối phó với việc đó".
Tướng Sharp và Tư lệnh quân đội Mỹ tại khu vực Thái Bình Dương là Đô đốc Timothy Keating, đều nói rằng, họ tin mọi tên lửa của Triều Tiên mà đe dọa tới các mục tiêu của Mỹ có thể bị bắn hạ. Khi Thượng nghị sĩ Joe Lieberman hỏi khả năng bắn hạ tên lửa đạn đạo nhằm vào Mỹ là như thế nào, T. Keating nói: "Chúng ta có khả năng cao, thưa ngài nghị sĩ".
Keating cho biết, tình báo Mỹ không thể xác định liệu Triều Tiên sẽ phóng vệ tinh thông tin, như đã khẳng định, hay là một tên lửa đạn đạo xuyên lục địa. Tuy nhiên, ông và Tướng Sharp, cùng Tướng Kevin P. Chilton tin rằng, Triều Tiên sẽ phóng vệ tinh, căn cứ vào những tuyên bố công khai của Bình Nhưỡng, kể cả tuyên bố về tọa độ khu vực biển nơi tên lửa đẩy có thể rơi xuống.
Tướng Kevin P. Chilton, chỉ huy Bộ Tư lệnh chiến lược, cho biết : "Ngay cả khi Triều Tiên phóng vệ tinh... việc đó sẽ góp phần thúc đẩy công nghệ tên lửa tầm xa của nước này". Trong khi đó, Tướng Walter L. Sharp nói rằng, khả năng tên lửa của Triều Tiên "quả thật là một mối đe dọa".
Tướng Sharp nói thêm rằng, việc Bắc Triều Tiên phóng tên lửa sẽ vi phạm Nghị quyết 2006 của Hội đồng Bảo an LHQ. Nghị quyết này cấm Triều Tiên tiến hành các cuộc thử như vậy sau vụ thử thất bại năm 2006.
Nhật Bản, nước đang xây dựng một hệ thống tên lửa phòng thủ với Mỹ, đã cảnh báo đang xem xét định vị lại các tên lửa đánh chặn trên đất liền và trên biển, sẵn sàng bắn hạ mọi tên lửa hướng tới lãnh thổ Nhật Bản. Các tư lệnh Mỹ tuyên bố có đủ tên lửa, trong đó có cả tên lửa Patriot để chống lại mối đe dọa tiềm năng từ Triều Tiên.
Nhưng nếu Bình Nhưỡng phóng tên lửa tầm xa và Mỹ bắn diệt tên lửa đó, CHDCND Triều Tiên có phát động cuộc chiến tranh Triều Tiên lần thứ hai hay không? Trung Quốc là yếu tố quan trọng trong ván bài cân não này. Chừng nào các bên chơi trò “mèo vờn chuột”, không phải không có lợi cho việc Trung Quốc phát huy vai trò trung gian. Nhưng nếu mỗi bên chính đều bấm nút tên lửa, thì Trung Quốc lợi hay hại thực sự? Dù sao đây là phép thử đầu tiên đối với chính quyền Obama.